PRODUCT FILTER

Onder de loep - De wintertomaat

Onder de loep - De wintertomaat

Tomaten, groeien die eigenlijk wel in de winter? 

Tomaten groeien van nature goed in de zomer, omdat er dan veel zonlicht is. Gedurende de zomermaanden biedt Rechtstreex de tomaten van Frank de Koning uit Voorne Putten aan, die op biodynamische wijze geteeld worden in kassen. Toch zijn er ook in de wintermaanden tomaten te krijgen in Nederland. Tijdens de wintermaanden heeft Rechtstreex de wintertomaat van Lans uit Maasdijk in het assortiment. Deze tomaten groeien in een verwarmde kas met groeilicht. Maar wat is nu eigenlijk het verschil tussen de winter- en zomertomaat? Wij zochten het voor je uit.

Leestijd ongeveer 5 minuten - Heb je naar aanleiding van dit stuk vragen, opmerkingen of aanvullingen? Mail dan naar quincey@rechtstreex.nl.

De (winter)tomaat van Lans 

Een tomaat heeft (zon)licht en warmte nodig om te groeien. Tijdens de wintermaanden is het kouder en is er minder zonlicht beschikbaar. Lans is een familiebedrijf uit Maasdijk dat jaarrond tomaten teelt op substraat in verlichte en verwarmde kassen. Volgens teler Leo van der Lans is er geen verschil in smaak tussen een zomer- of wintertomaat. Hij vindt de tomaten altijd even lekker: zoet van smaak met stevig vruchtvlees.

De teeltwijze van Lans: tomaten op substraat

Telen op substraat betekent dat de planten niet wortelen in de volle grond, maar in een kunstmatige bodem boven de grond. Dit is een verschil met biologisch telen waarbij de planten altijd in de volle grond worden gezet. Voordelen van telen op substraat kunnen zijn dat het aantal toegevoegde voedingsstoffen beter te controleren is en de kas makkelijker schoon te houden. Ook bij het oogsten kan telen op substraat voordelen opleveren. Omdat de tomaten in bakken boven de grond hangen, zijn ze beter bereikbaar om te plukken. 

Het substraat bestaat uit speciale matten met daarin steenwol, ook wel rotswol genoemd. De matten worden ieder jaar bij de teeltwisseling vernieuwd. Steenwol is volledig recyclebaar, dus de oude matten worden gerecycled. 

Over de teeltwijze zegt teler Leo van der Lans het volgende: ‘’Het voordeel van het telen op substraat is dat het ‘wortelklimaat’ veel beter te regelen is ten opzichte van het telen in de volle grond. Voedingsstoffen en water worden bij substraatteelt optimaal benut.’’

Hoe groeit een tomaat in de winter?

Om gedurende de winter ook voldoende tomaten te telen heeft Lans ervoor gekozen om de kassen in die periode te voorzien van groeilicht (hogedruknatriumlampen). Het is echter ook mogelijk om de wintertomaat te telen zonder deze te belichten met kunstlicht. Het duurt dan wel 13 in plaats van 6 weken voordat je de tomaten kunt oogsten. Tijdens de wintermaanden staan er minder tomatenplanten in de kassen dan in de zomer. De planten staan hierdoor minder dicht op elkaar waardoor de planten veel licht kunnen vangen, daardoor blijft het gebruik van groeilicht optimaal.

Op welke wijze wordt er rekening gehouden met energiezuinig telen?

Lans is continue op zoek naar nieuwe manieren om energie op te wekken. Op dit moment maken zij naast aardwarmte gebruik van een warmtekrachtkoppeling (WKK-installatie). Dat is een grote motor met een generator. Deze generator zet gas om in elektriciteit. Het gas dat wordt gebruikt door de WKK-installatie wordt veel efficiënter benut dan bij een elektriciteitscentrale. Het koelwater van de WKK wordt namelijk geheel gebruikt voor verwarming van de kas, en gaat niet - zoals bij elektriciteitscentrales - verloren. Naast het koelwater wordt ook het CO2 dat vrijkomt gebruikt in de kas. Door CO2 toe te voegen in de kas kan de groei van de tomaten worden versneld. De elektriciteit die wordt opgewekt, wordt gebruikt voor het kunstlicht in de kas. Wat overblijft wordt teruggeleverd aan het net. 

Tijdens het telen wordt er veel water gebruikt. Het is dus van groot belang dat er zuinig wordt omgegaan met water. Daarom beschikken de kassen over grote waterbassins waarin regenwater jaarrond wordt opgevangen. Vervolgens wordt het water gefilterd en in de kas gebruikt. 

Tomaten die niet mee kunnen in de verkoop, worden ook gebruikt. Dit zijn bijvoorbeeld gescheurde tomaten. Deze tomaten gaan naar het bedrijf Food Fellows, waar deze tomaten worden verwerkt tot sauzen en soepen. 

Teler Leo van Lans: ‘’Ik maak het liefst een tomatensoep met het ras Proudesse, dit is de gezondste tomaat en rijk aan anti-oxidanten!’’. De wintertomaat van teler Lans hebben we bij Rechtstreex in drie verschillende varianten: Cocktail tros, Proudesse & de Pruim tros. Wat is jouw favoriet?

 

De (zomer)tomaat van teler Frank de Koning 

In de zomer hebben we bij Rechtstreex de biodynamisch geteelde tomaten van teler Frank de Koning. Naast tomaten verbouwt hij aubergines en verschillende soorten paprika’s en komkommers.

De teeltwijze van Frank de Koning: tomaten in de volle grond

Frank teelt zijn tomaten op biologisch-dynamische wijze. Hiermee streeft hij naar een natuurlijk evenwicht in de kas. Zo draagt hij zorg voor een omgeving waarin de bodem en biodiversiteit in balans zijn. De tomaten groeien dan ook in de volle grond en niet op substraat. De jonge plantjes kunnen zich zo ontwikkelen tot sterke planten die minder vatbaar zijn voor schimmels en ziektes. Als biodynamisch tuinder, maakt Frank alleen gebruik van zonlicht. Dit is dan ook de voornaamste reden waarom Frank de Koning in de winter geen tomaten in zijn kas heeft. 

‘’Tomaten groeien het best bij veel licht en een constante temperatuur zo rond de 18 graden Celcius. Vanaf het voorjaar worden de dagen weer langer en is er meer zonlicht beschikbaar. Gedurende het voorjaar, de zomer en de herfst is er voldoende zonlicht beschikbaar’’.

Het groeiseizoen ziet er als volgt uit: halverwege januari worden de plantjes geplant. Het plantje is dan nog jong en heeft nog niet veel licht nodig waardoor het rustig kan groeien. De eerste oogst start in begin april. 

Wel of niet verwarmen in de tomatenteelt

Om in begin april te kunnen oogsten, is het van belang dat de tomaten naast voldoende licht ook voldoende warmte hebben. Als biodynamisch teler maakt Frank geen gebruik van kunstlicht. Wel verwarmt hij de kas tijdens het einde van de winter (rond februari en maart) omdat het dan nog te koud buiten is en de jonge plantjes anders niet goed groeien. Frank vertelt hierover: ‘’In elke kas hebben we een warmtekrachtkoppeling. Dit kun je zien als een mini-elektriciteitscentrale. Aan de ene kant gaat er aardgas in, waarvan de helft wordt omgezet in stroom en de andere helft is restwarmte. De stroom gaat het net op, waarmee wij ongeveer 5000 huishoudens voorzien van stroom. De restwarmte gaat naar de kassen. Hierdoor is het rendement 98%. Een stuk hoger dan de centrales op de maasvlakte.’’ Gedurende de zomermaanden hoeft Frank niet of nauwelijks bij te verwarmen. Wel is Frank gebonden aan een elektriciteitscontract, wat betekent dat er jaarrond wel stroom geleverd moet worden om de huishoudens te kunnen blijven voorzien van stroom. De warmte die hierbij vrijkomt, probeert Frank zoveel mogelijk op te slaan in buffertanks. Deze warmte wordt ingezet op momenten dat het koeler is. 

Waarom heeft Frank geen tomaten in de winter?

Eind oktober is er aanzienlijk minder zonlicht buiten en groeien de plantjes nauwelijks meer. Ook wordt het kouder, waardoor de productie zakt. Dit is een mooi moment voor Frank om te stoppen. Gedurende de wintermaanden haalt Frank de oude gewassen uit de kas en voorziet de grond van nieuwe voeding, zoals biologische compost en stalmest. De nieuwe gewassen kunnen zo op een natuurlijke manier voeding uit de grond halen. Ook worden de ruiten van de kassen schoon gespoten. Hiermee treft Frank de voorbereiding voor het nieuwe seizoen. 

‘’Ik ben biodynamisch teler. Toendertijd was dit een niche in de markt en een geweldige uitdaging. Kassen met kunstlicht is tegen de natuur in. Als ik langs de verlichte kassen rijd dan voelt dat enerzijds onnatuurlijk, maar mijn mening als nuchter mens is dat iedereen dat voor zich mag weten. In de schoenen van een ondernemer is het wel een manier om jaarrond je klanten te kunnen voorzien van verse tomaten uit de regio’’.  

De tomaten van Frank zijn volgens hem het allerlekkerst rond de maanden juni, juli en augustus. De tomatenplantjes hebben dan voldoende zonlicht en tijd gehad om te volgroeien tot een volwassen sterke plant waardoor ze toch nét een beetje smakelijker zijn dan in begin april. 

Gedurende de winter eet Frank geen tomaten. ‘’Ik heb nog tomaten tot ongeveer kerstmis. Tot die tijd kun je de tomaten makkelijk goed houden. Gewoon op het aanrecht op een iets koele plek. Dit komt doordat de tomaten biodynamisch worden gekweekt met natuurlijke inhoudsstoffen: hierdoor zijn ze heel smakelijk en goed houdbaar. Gewoon zonder veel poespas! Als de voorraad op is, wacht ik tot 1 april tot we ze weer hebben’’ zegt hij lachend.  

Wil je meer weten over de producten van Frank de Koning? Je kunt ze hier vinden. 

Tot slot 

Wat is jouw mening over de zomer- en wintertomaat? We hopen je met deze blog meer inzicht te hebben gegeven in de teeltwijze van de verschillende tomaten. We zijn benieuwd naar jouw mening. Eet je met de seizoenen mee of kun je een tomaatje in de winter toch niet missen? We horen het graag! Laat het weten door te mailen naar quincey@rechtstreex.nl.  

Waarom kiest Rechtstreex in de winter voor een lokale wintertomaat en niet voor een Spaanse tomaat?

Er zijn een aantal redenen waarom we bij Rechtstreex in de winter niet kiezen voor een tomaat uit Spanje.

  • We bouwen aan een lokale voedselketen, waarin iedereen een gezicht heeft. Dat wil zeggen dat we er bewust voor kiezen om producten aan te bieden van leveranciers die maximaal 50 kilometer van Rotterdam werken.

  • We vinden het belangrijk om inzicht te hebben in de teeltwijze. We gaan graag op bezoek bij onze boeren om het gesprek aan te gaan. 

  • We hebben een hekel aan onnodige voedselkilometers en streven voor verse producten op je bord. 

  • We stimuleren graag de lokale economie en werkgelegenheid. 

Wil je meer weten over onze inkoopfilosofie? Op de website lees je meer over de 7 inkoopcriteria van Rechtstreex.

Vers Seizoensgebonden Lokaal Eerlijke prijs
 
Blijf op de hoogte! Schrijf je gratis in voor onze nieuwsbrief